Aandacht.
Je kunt haar naar binnen richten. Je kunt haar naar buiten laten reiken. En je kunt merken wat er met je gebeurt wanneer iemand zijn aandacht op jou richt.
Een vraag blijft onbeantwoord. Je aandacht schiet naar de ander: wat betekent die stilte? Tegelijk trekt je lichaam samen. Misschien ben je zo druk met het lezen van de ander dat je jezelf niet meer voelt. Misschien raak je zo opgesloten in je eigen reactie dat je de ander niet meer ziet. Aandacht trainen begint met merken waar je bent.
Richten en ontvangen
Je aandacht richten is kiezen waar je bij blijft: bij je adem, je voeten, een gezicht, een voorwerp, een stilte. Ontvangen vraagt iets anders. Je laat toe dat wat je waarneemt ook indruk op je maakt, voordat je het benoemt of verklaart. Dat is een heen en weer bewegen. Je kunt voelen wat er in jou gebeurt en tegelijk nieuwsgierig blijven naar wat buiten je gebeurt.
De oefeningen trainen die beweging. Bij Aanwezigheid volg je lichamelijke sensaties zonder ze te hoeven veranderen. Bij Kijk alsof je iets voor het eerst ziet laat je een bekend object opnieuw tot je doordringen. Vertraag zo sterk dat je eigen gewoonte om meteen te herkennen zichtbaar wordt. Soms ontdek je dan een detail. Soms ontdek je vooral hoe snel je aandacht alweer weg wil.
Contact is werk van twee kanten
Ook tussen mensen kun je aandacht sturen en ontvangen. Je kijkt naar iemand, luistert, en merkt wat diens aanwezigheid in jou oproept. Je hoeft niet samen te vallen om dichtbij te zijn. Je hoeft evenmin tegenover elkaar te komen staan zodra er verschil ontstaat. Je blijft onderscheiden: dit voel ik, dat hoor ik jou zeggen, en misschien is er nog iets dat geen van ons al weet.
In samensmelten kun je tijdelijk de grens tussen ik en wij zachter voelen, terwijl je weer terug kunt keren naar je eigen ervaring. Bij fuseren wordt dat terugkeren moeilijker: je reactie op de ander voelt dan als de hele werkelijkheid. Individualiseren geeft ieder weer een eigen plaats. Polariseren maakt van het verschil een kamp. Dat zijn geen etiketten voor mensen; het zijn bewegingen die in contact kunnen ontstaan.
Aandacht geeft verschil de ruimte om waarneembaar te worden.
Daarom is aandacht wezenlijk voor co-creatie. Om samen iets te maken, moet je kunnen merken wat van jou komt, wat de ander inbrengt en wat er tussen jullie ontstaat. Je kunt dan reageren op meer dan de eerste schrik of de eerste overtuiging. Dat is het werk van Meet the Now: aanwezig blijven terwijl de situatie nog beweegt.
Een trainbare vaardigheid
Begin klein. Ga van binnen naar buiten en weer terug. Wat voel je? Wat zie of hoor je werkelijk? Wat vul je al in? Richt je aandacht opnieuw wanneer die afdwaalt. Oefen langzaam, in gewone momenten. Je hoeft geen bijzondere toestand te bereiken. Het onderzoek zit in de beweging van je aandacht zelf.